Mediatoren Haarlem viert jubileum

Gebouwd om altijd te blijven werken.

Sinds 1957 zijn de 24 mediatorens van Alticom gebouwd om omroepen in de lucht te houden. Continuïteit was ook in die tijd al een belangrijk aandachtspunt. Toen al waren noodvoorzieningen aanwezig in de torens, om uitval tot het uiterste minimum te beperken. In de loop van de tijd werd ook apparatuur voor telecom toegevoegd aan de torens. En sinds 2009 realiseert Alticom datacenters in de torens. Zo zijn de torens geëvolueerd van zendmast naar mediatoren.  Afgelopen maand bestond de mediatoren te Haarlem 50 jaar en voor dit jubileum heeft Henk Geist van de Holland Media Combinatie een mooi artikel geschreven. Zie hieronder.

Met een hoogte van ruim 114 meter (met antenne 149 meter) mag de mediatoren van Alticom, beter bekend als de PTT-toren, in de Waarderpolder zich het hoogste gebouw van Haarlem noemen. Het betonnen gevaarte is beeldbepalend voor de skyline van de stad, en dat al een halve eeuw lang. Het was afgelopen september precies vijftig jaar geleden dat de toren het hoogste punt bereikte. Haarlemmer Herman Joosten was toen als uitvoerder betrokken bij de bouw. ,,Ik ben nu nog steeds trots op dat gebouw.’’
In april 1967 zette Joosten zijn eerste stappen op de bouwplaats in de Waarderpolder. De bouw van het PTT-complex was al een paar maanden gaande, het omvat naast de toren ook de districtscentrale, kantoren, een buitendienstgebouw en een atoomkelder. Na de oplevering in 1972 is Joosten nooit meer terug geweest bij de toren, maar voor dit jubileum wil de huidige eigenaar Alticom de deur wel even voor hem open maken.
,,Dit voelt als een soort thuiskomen’’, bekent Joosten. Met de lift gaat het naar het buitenbalkon op de bovenste verdieping. Bij een stormachtige wind geniet hij daar van het uitzicht. ,,Prachtig, schitterend’’, roept Joosten, die van hoogtevrees geen enkele last lijk te hebben. ,,Toen ik hier werkte was dit hele gebied, de hele Waarderpolder, nog kaal. Ik was met mijn 25 jaar de jongste van het uitvoeringsteam en was aanvankelijk het manusje van alles. Ik deed de bestellingen, de administratie en was onder meer verantwoordelijk voor de mortelbereiding en moest de kwaliteit van het gebruikte zand en grind controleren. Daarna werd ik uitvoerder.’’
Joosten, geboren en getogen in Nijmegen, werkte voor het bouwbedrijf uit die stad dat het Haarlemse PTT-complex mocht bouwen. Met dat bedrijf was hij al betrokken bij de bouw van de districtscentrale in Arnhem. In Haarlem had hij nog nooit een voet gezet. Hij vond een kosthuis op de Oude Groenmarkt en daarna op andere adressen. De laatste 2,5 jaar woonde hij in een salonwagen op het bouwterrein.
De bouw van de toren was zonder meer een huzarenstuk, verzekert Joosten. ,,De toren werd in september 1968 in slechts 25 dagen op hoogte gebracht! Ruim vier meter per etmaal schoot de toren omhoog. Dat kon omdat er glijbekisting werd gebruikt voor het betonwerk. Die bekisting van 1,20 meter hoog bleef continu met stapjes van 2,5 centimeter omhoog gaan dankzij hydraulisch vijzels die langs klimstaven omhoog bewogen. Het beton dat we gebruikten kwam van een eigen betoncentrale op het terrein.’’

De bouw van de toren ging dag en nacht door, er werd gewerkt in drie ploegen, acht uur werken, zestien uur vrij. ,,Je kunt bij deze bouwmethode niet stoppen met storten van beton. De bouw lag slechts een keer stil vanwege een enorm onweer. We hebben ook een keer gaten in de bekisting moeten boren om na een stortbui het vele regenwater af te voeren. Maar dat lukte toch niet, toen ben ik de stad ingegaan om soeplepels te kopen waarmee we de bekisting hebben leeg gelepeld.’’ Met een waterpas en schietlood controleerde hij of de bekisting wel loodrecht omhoog ging. ,,Dankzij mij staat die helemaal loodrecht’’, verzekert Joosten, ,,en verzakken kan niet.’’
Onder het betonnen gevaarte gaat namelijk een enorme fundering schuil. De toren rust op meer dan vijftig palen van zeventien meter lang. Op die palen is nog een betonnen funderingsplaat van 2,5 meter dik en met een diameter van twintig meter aangebracht. De maten weet Joosten nog precies. ,,Met een touw en een spijker heb ik op die plaat de contouren van de toren uitgezet, die heeft een diameter van 10.80 meter.’’
Aanvankelijk moesten de bouwvakkers met de trap omhoog. ,,Er was geen werklift, we moesten alles lopend doen. Daar deed je twintig minuten over als je flink doorstapte. Dat deed ik wel twee of drie keer per dag. Ik heb daar wat trappen gelopen! Toen de lift was geinstalleerd heeft iemand eens een weekend vast gezeten in die lift, in het donker.’’
,,Het werken op die hoogte was best wel eng, zeker bij slecht weer. De wind was soms zo hard dat het beton uit de bekisting waaide. Er zit beweging in de toren, maximaal 1,5 centimeter, maar bij harde wind was dat voor je gevoel 1,5 meter en dan kun je zo je evenwicht verliezen. Het risico was groot. Iemand struikelde een keer op het werkplatform op tachtig meter hoogte, ze konden hem nog net op tijd bij de enkels grijpen. Maar echte ongelukken hebben zich niet voorgedaan. Hoogtevrees? Nee, je groeit met het werk mee, dat scheelt.’’
Toen het hoogste punt was bereikt werden de tachtig medewerkers door de directie van de Rijksgebouwendienst getrakteerd op het gebruikelijke pannenbier en een envelop met inhoud. ,,Daarna werden de directie van het aannemingsbedrijf, de opzichters en de uitvoerders gefeteerd op een lunch in het restaurant Bolwerk, daar kregen we smörrebrood en Zweeds bier en aquafit.’’
Nadat het PTT-complex in 1972 was opgeleverd werkte Joosten onder meer nog aan een soortgelijke zendmast in Friesland. Een jaar later kwam hij weer terug naar Haarlem om een bouwbedrijf over te nemen en hij bleef hier altijd wonen. ,,In Friesland hebben we nog een wereldrecord gevestigd. In acht uur tijd hebben we toen 2.78 meter toren gegleden. Maar die in Haarlem blijft toch mijn toren.’’

De toren, nu in eigendom van Alticom, onderdeel van het Spaanse concern Cellnex Telecom, moest zo hoog worden omdat daarop apparatuur staat voor radio, televisie en straalverbindingen. Die hoogte overwint de kromming van de aarde en obstakels als bossen en hoge gebouwen, want die kunnen de rechte straalverbinding naar andere masten verstoren en zo creëer je voldoende reikwijdte voor radio- en telvisiesignalen.
Ondanks het oprukken van de glasvezel heeft de toren een belangrijke functie. Die vormt nog steeds onderdeel van het Nederlandse netwerk aan radio, televisie en straalverbindingen. Daarnaast wordt de toren gebruikt voor andere communicatieapparatuur; antennes voor mobiele telefonie en mobiel internet zijn daarvoor op het gebouw geplaatst. Alle mobiele operators gebruiken de toren als onderdeel voor het 2G-, 3G- en 4G-netwerk en in de toekomst 5G. Op +35 meter zitten de antennes die Haarlem-Oost, de Waarderpolder, de Veerplas en de A200 bedienen. Daarnaast is de mediatoren een zogeheten HUB-locatie voor het mobiele netwerk, het is een knooppunt voor veel datasystemen. Op 149 meter hoogte zitten de antennes voor televisie, radio en semafonie. Een andere belangrijke functie voor de regio zijn de datacenters die in de toren gevestigd zijn.

Wilt u de allerlaatste Alticom-updates ontvangen?

Over Alticom

Zoekt u een datacenter in de buurt? Alticom biedt u een betrouwbare, flexibele en groene oplossing. En dat op een unieke locatie. Wij bieden datacenter diensten aan in 24 hoge mediatorens die verspreid zijn over Nederland. Daarom: Smartsave uw data met de datacenters van Alticom.

Alticom B.V.

Branderweg 7 8042 PD Zwolle
T: 088 205 4400 info@alticom.nl